ARCHITECTUUR
CENTRUM
MAKEBLIJDE
logo230
Architectuurcentrum Makeblijde
Oud Wulfseweg 3
3992 LT Houten

architectuurcentrum@makeblijde.nl
www.architectuurcentrummakeblijde.nl
 
Architectuurcentrum Makeblijde is een dynamisch landschaps- en architectuurcentrum in de gemeente Houten.
Een regionaal kennis- en activiteiten centrum voor het oplossen, verkennen, uitwisselen en creëren van aan ruimtelijke ordening gerelateerde vraagstukken.
Wij faciliteren gesprekken en debatten - en brengen kennis en ideeën op het gebied van architectuur, landschap, ecologie, klimaat, eigenaarschap en sociaal culturele identiteit(en) in kaart.
Lees verder
 
lijnd
 
 
p2
Sponsors / Partners
 
nvtl  
alt  
mbkl  
lijnd  
   
 
KLIMAAT EN DE STAD #2
alte320
 
Werksymposium: Eigenaarschap  
Op 8 november 2010 organiseerden Architectuurcentrum Makeblijde en Alterra een werksymposium over de vraag wie de eigenaar is van de problemen en de oplossingen bij projecten rondom klimaat en de stad. Het symposium was een voorlopige afsluiting van het Dialoogproject Klimaat en de Stad (A17) van het klimaatprogramma Klimaat voor Ruimte, en werd mede mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds voor Architectuur.  
> Investeren in klimaat / Martin Woestenburg
> Kaders over ontwerpen
> Download: Klimaat en de Stad
lijnd  
Investeren in klimaat betekent upgrading van leefklimaat
 
Martin Woestenburg  
Wie is nu de eigenaar van de problemen die de klimaatverandering in de toekomst gaat veroorzaken? Tijdens het werksymposium bleek daarover geen misverstand: dat waren opdrachtgevers en ontwerpers die investeren en volharden. De meerwaarde van die investeringen werd meestal gevonden in een upgrading van het leefklimaat.  
Vincent Kuypers van Alterra, projectleider van het Dialoogproject Klimaat en de stad, schetste in zijn inleiding tot de middag het 'strategische vacuüm' dat is ontstaan als het gaat om de aanpassing van steden aan de gevolgen van de klimaatverandering. "Het klimaatbeleid is dicht geregeld in kleine deeloplossingen, maar een echte adaptatieagenda is er niet. Oplossingen zijn vaak schaalgebonden, en mede daardoor is er weinig handelingsperspectief. Iedereen is bezig met het klimaat: het leefklimaat, het omgevingsklimaat, het vestigingsklimaat, het binnen- en buitenklimaat. Maar de probleemeigenaar is meestal niet degene die ook eigenaar van de oplossingen is."  
Kenniseconomische kans
Er zit een groot gat tussen het klimaatbeleid en het gemeentelijke en regionale beleid, stelde Kuypers. "Het nationale klimaatbeleid kun je kenschetsen als think global, act local. Maar de lokale acties moeten zich nog vormen." Er moet dus volgens Kuypers een schakeling komen tussen de mensen die bezig zijn met de problemen die de klimaatverandering veroorzaakt of gaat veroorzaken, en de mensen die oplossingen genereren en nieuwe technieken en ontwerpen ontwikkelen. " Duurzaamheid betekent voor elke partij iets anders. Dat moet je bij elkaar brengen. De eigenaar van de oplossing is leidend. Daarin hebben landschapsarchitecten, architecten en stedenbouwkundigen een belangrijke rol. Het is de creatieve sector die mede bepaald wat wij willen en wat wij moeten willen." Kuypers ziet het klimaat als een 'kenniseconomische kans', en het momentum is er om dat uit te buiten. Vanuit het Dialoogproject ziet Kuypers diverse kansen om de nieuwe oplossingen vanuit de Nederlandse creatieve sector te promoten: in 2011 is in Rio de Janeiro de beurs Bright Green Cities, in 2012 is in Venlo de Floriade, in 2012 wordt in samenwerking met Schiphol een Global Airport Cities Forum georganiseerd. "Het echte momentum zit hem in het feit dat traditionele partijen nieuwe dingen zullen moeten gaan doen. Dan heb ik het over Mainport-partijen, zoals Schiphol of het Havenbedrijf van Rotterdam."
 
Verantwoordelijkheid en geld
In korte pitches presenteerden zeven ontwerpers een aantal projecten, waar telkens de klimaatverandering en de verduurzaming centraal stond, maar waarvan het resultaat heel divers was (zie kader). "Het zijn allemaal ingrepen in het leefklimaat", concludeerde gespreksleider Erik Zweers. "Het grootste probleem is de besluitvorming. Dat vergt doorzettingsvermogen." "Het probleem is de oplossing", stelde Kuypers. Volgens hem kan een gebrekkig ingerichte buitenruimte een aanzet geven tot verandering. André Oosterhuis was het daarmee eens. "De parkeergarage in Rotterdam is daar een mooi voorbeeld van. De gemeente geeft subsidie voor een groen dak van paar honderd vierkante meter, en krijgt een groene buffer van vijfduizend."

Na de presentaties van de ontwerpers een discussie ging de discussie vooral over verantwoordelijkheid en geld. Het vergroenen van de parkeergarage in Rotterdam was niet kostendekkend, vertelde Joost Moolenburgh. De eigenaar West Star deed de investering vooral vanuit imago-overwegingen. De subsidie die het project kreeg van de gemeente vanuit de subsidiepot voor groene daken werkte als katalysator. Maar wat is het effectieve rendement van die vergroening? Een groene garage betekent meerwaarde om parkeerders aan te trekken, en voor de huurders in het vastgoed er omheen. En groen vangt fijn stof en CO2. Hoeveel? Dat is nog een vraag voor de toekomst.
 
Nieuwe ideeën hebben tijd nodig
Met alleen regelgeving komt er geen klimaatadaptatiestrategie van de grond. Oosterhuis liet zien dat het klimaatneutraal bouwen dat de gemeente Amsterdam voorstaat, in de praktijk niets meer is dan regels op papier, waarbij ook nog eens onduidelijk is hoe dat uitgewerkt moet worden en hoeveel het mag kosten. Maar ook de nieuwe, creatieve ideeën hebben tijd nodig. De constructies voor de verticale tuinen Standing Gardens die Wilbert de Haan met de Ginkel Groep in Arnhem ontwierp, zijn nog te kostbaar en te nieuw. Ook is voor de inpasbaarheid kennis over regelgeving en bestaande infrastructuur nodig, omdat het nu lang duurde om duidelijkheid te krijgen hoe en waar de Standing Gardens geplaatst konden worden. Zo ligt het eigenaarschap voornamelijk bij vooruitstrevende opdrachtgevers, en bij ontwerpers die met doorzettingsvermogen projecten uitwerken die meer kosten dan dat ze nu in eerste instantie opleveren. Positief punt is dat de opdrachtgevers normale en zelfs grote organisaties zijn die het binnen hun budgetten proberen te organiseren, zoals eigenaar West Star van parkeergarage Westblaak en de verbouwing van het Roeterseilandcomplex van de Universiteit van Amsterdam. Subsidies kunnen als katalysator fungeren, maar zijn geen oplossing op zich. Oosterhuis zag wel een oplossing in de economische crisis en de enorme leegstand in het vastgoed. "Als de eigenaren van het vastgoed echt pijn gaan leiden, dan willen ze wel investeren in een upgrading." Misschien is dat voorlopig de les: dat investeren in klimaatadaptatie een upgrading betekent van het leefklimaat.
 
lijnd